Plant toksik pou siveye

ATANSYON KOTE W AP MACHE !

Èske w renmen fè randone, espas laj, ak ti pwomnad trankil nan mitan lanati ?

Byenfè fizik ak mantal mache nan lanati pwouve syantifikman. Dekoneksyon sa a ak deblozay lavi vil ak estrès chak jou a ekselan pou kalme lespri a ak diminye anksyete. Pran lè fre regilyèman ranfòse tou sistèm iminitè a, bese tansyon awtèryèl la epi amelyore kapasite kognitif yo.

Sepandan, gen kèk plant ki ka gate eksperyans ou byen vit. Pami varyete ki gen plis chans pou ou rankontre yo, gen bèrs Kokàz la, panè sovaj la ak zèb pis la. Yon senp kontak ak po ka sifi pou pwovoke efè trè dezagreyab.

Familyarize w ak plant sa yo epi rete atantif a anviwònman ki antoure w la pral ede w pase bon moman ki bon pou sante w nan lanati.

Plant nuizib sa a jwenn toupatou nan pwovens la nan kondisyon tè fre ak imid, tankou nan fose, nan jaden ak sou rivaj kous dlo yo.

K ap mezire ant 2 ak 5 m wotè, bèrs Kokàz la pa pase inapèsi.

Poukisa yo konsidere plant sa a kòm toksik ?

Sèv plant sa a gen tokzin fototoksik. Otreman di, nan 48 èdtan apre yon kontak kitane ak sèv la konbine avèk yon ekspozisyon ak limyè, blesi pafwa grav parèt.

Nan ka kontak ak po :

Nan ka kontak ak je :

Espès envazif toksik sa a fè pati menm fanmi ak bèrs Kokàz la. Panè sovaj la jwenn nan bòdi jaden, wout ak ray tren, kòm tou nan jaden ak fose.

Pi piti pase bèrs Kokàz la, plant sa a mezire ant 0,5 ak 1,5 m wotè.

Èske panè sovaj la pwovoke menm sentòm ak bèrs Kokàz la ?

Sèv plant sa a gen tou tokzin fototoksik ki ka koze yon dèrmatit grav. Sepandan, blesi sa yo jeneralman benen konpare avèk sa bèrs la koze yo.

Nan ka kontak ak po :

Plant sa a adapte l ak divès anviwònman. Konsa, li ka jwenn ti kras toupatou, tankou bò santye ak chemen nan lanati, nan bwa ak kous dlo, ak sou teren vag.

Zèb pis la se yon plant abistif oswa pafwa grenpan, k ap mezire de 20 cm a 1 m wotè.

Poukisa pou evite plant sa a ?

Zèb pis la se yon plant toksik ki gen sèv ki konpoze ak yon tokzin yo rele Urushiol, ki ka pwovoke yon gwo reyaksyon alèjik kitane. Reyaksyon an ka rive apre yon kontak dirèk ak plant la, yon objè ki sal ak sèv la, oswa pa enalasyon lafimen toksik ki pwodui pa konbisyon plant la*.

*Note ke boule zèb pis « ka koze yon enflamasyon ekstrèmman douloure nan poumon yo ak gwo pwoblèm respiratwa ki ka mennen nan lanmò » (Gouvènman Kebèk, 2021c).

Nan ka kontak ak po :

*Konsilte yon doktè imedyatman si w te respire lafimen ki soti nan plant zèb pis ki boule oswa si w te aksidantèlman vale sèv la.

Pou soulaje sentòm yo

*Konsilte yon doktè si sentòm yo grav, gaye oswa nan yon zòn sansib (figi, je, rejyon jenital, elatriye) epi si gen siy enfeksyon (ogmantasyon doulè, pi, lafyèv, elatriye).

Kijan pou diferansye ant zèb pis ak zèb pou ?

2 plant sa yo souvan konfonn. Sepandan, yo ka diferansye yo pa aparans yo ak efè yo sou sante.

Diferans vizyèl

Pandan ke zèb pis la gen yon fèyaj briyan, chak fèy konpoze ak 3 foliyòl pwenti, zèb pou a gen pito yon fèyaj dantle ki sanble ak sa kawòt la.

Jan nou mansyone anwo a, zèb pis la pwovoke yon reyaksyon kitane grav nan kontak ak sèv li. Zèb pou a, pou pa di, pa danjere nan touche, men li pwodui yon polèn ayepòte ki ka koze yon reyaksyon alèjik. Li se youn nan prensipal kòz rinit alèjik sezonye, ke yo konnen tou sou non rim foin.

Gouvènman Ontario. 23 jiyè 2015. « Fich enfòmasyon sou panè sovaj ». https://fr.scribd.com/document/272371113/Fiche-sur-le-panais-sauvage#from_embed

Gouvènman Kebèk. 2021a. « Boule bèrs Kokàz la ». https://www.quebec.ca/sante/problemes-de-sante/a-z/brulures-causees-par-la-berce-du-caucase

Gouvènman Kebèk. 2021b. « Rekonèt epi elimine bèrs Kokàz la ». https://www.quebec.ca/habitation-et-logement/milieu-de-vie-sain/reconnaitre-et-eliminer-la-berce-du-caucase

Gouvènman Kebèk. 2021c. « Reyaksyon alèjik ki koze pa zèb pis la ». https://www.quebec.ca/sante/problemes-de-sante/a-z/allergies-causees-par-l-herbe-a-la-puce

Gouvènman Kebèk. 2021d. « Rekonèt epi elimine zèb pis la ». https://www.quebec.ca/habitation-et-logement/milieu-de-vie-sain/reconnaitre-et-eliminer-l-herbe-a-la-puce

Morita, E., Fukuda, S., Nagano, J., Hamajima, N., Yamamoto, H., Iwai, Y., Nakashima, T., Ohira, H. ak Shirakawa, T. 2007. « Efè sikolojik anviwònman forè sou granmoun an bòn sante : Shinrin-yoku (forest-air bathing, walking) as a possible method of stress reduction ». Public health, 121(1), 54-63. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17055544

Tsunetsugu, Y., Park, B. J. ak Miyazaki, Y. 2010. « Tandans nan rechèch ki gen rapò ak 'Shinrin-yoku' (pran atmosfè forè a oswa beny forè) nan Japon ». Environmental health and preventive medicine, 15(1), 27-37. https://doi.org/10.1007/s12199-009-0091-z

Kebèk. 2021. « Panè sovaj ». https://www.ville.quebec.qc.ca/citoyens/environnement/arbres-plantes/plantes-nuisibles-et-dangereuses/panais-sauvage.aspx

Responsab kominikasyon

• Gwo trous robis li gen tach wouj fonse ak pwal blan grosye.
• Fèyaj dantle li ka rive 1,5 m laj sou 3 m long.
• Flè blan li yo nan fòm parapli mezire de 25 a 50 cm dyamèt.

• Wouj ak anfle sou po
• Klòk
• Boule lejè oswa, plis raman, grav (1ye oswa 2yèm degre)

• Retire sèv la byen vit ak papye absòban, san fwote.
• Rense zòn nan epi lave ak savon.
• Lave rad yo imedyatman.
• Evite ekspoze zòn nan ak limyè epi pwoteje l pandan omwen 48 èdtan, oswa 1 semèn nan ka boule.
• Aplike yon pwoteksyon solè SPF 30 minimòm pandan 6 mwa pou pwoteje kont reyon UV yo.

• Rense abondan pandan omwen 10 minit.
• Evite ekspozisyon ak limyè, lè w mete linèt solèy ak vè fonse.
• Konsilte yon doktè rapidman.

• Tij epè li a vèt epi lis. Menm jan ak bèrs la, li gen pwal, men nan mwens kantite.
• Fèy dantle li yo konpoze ak 2 a 5 pè foliyòl (ti fèy) « k ap pouse fas a fas sou tij la, ak yon foliyòl an fòm dyaman nan pwent la » (Gouvènman Ontario, 2015).
• Flè vèt jonatr li yo an fòm parapli mezire de 10 a 20 cm dyamèt.

• Lave zòn ki afekte a ak savon, epi rense abondan ak dlo klè.
• Lave men ou.
• Lave rad yo si yo te an kontak ak plant la.
• Evite ekspoze zòn nan ak limyè epi pwoteje l pandan omwen 48 èdtan, oswa 1 semèn nan ka boule.

• Mete ekipman pwoteksyon nesesè a (linèt, rad long, gan, bòt kawotchou).
• Rache plant la lè w retire plis posib nan rasin pivotan an ak yon pèl won, yon bèch oswa yon kouto ak manch long.
• Kouvri zòn ki enfeste a ak yon twal jeyotekstil apre w fin koupe rasin yo ak tij yo pou anpeche rejèt, oswa fè yon swivi regilye pou retire nenpòt rejèt.
• Lave rad ou yo ak zouti yo.

• Pou enfestasyon enpòtan, yon ekstèminasyon pwofesyonèl pi bon.
• Pi bon moman pou retire plant sa a se nan prentan, lè tè a imid.
• Pa boule oswa konpose plant panè sovaj yo.

• Chak fèy konpoze ak 3 foliyòl pwenti.
• Fèyaj briyan li chanje koulè avèk sezon yo. Li wouj nan prentan, vèt nan ete, epi varye soti nan jòn pou rive nan zoranj ak wouj nan otòn.
• Pandan florezon an, nan jen ak jiyè, grap ti flè krèm oswa jòn parèt anba fèy plant la.

• Sentòm yo parèt nan 24 a 48 èdtan apre kontak la.
• Gratèl entans
• Sansasyon doulè oswa boule
• Wouj ak anfle sou po
• Klòk

• Lave zòn ki afekte a ak dlo frèt epi ak yon savon dous pi vit posib.
• Lave tout rad yo ki te an kontak ak plant la (ki gen ladan soulye, chosèt ak lasèt).
• Fè atansyon pou retire tout moso plant ki ta ka antre anba zong ou yo.
• Evite fwote twò fò.

• Aplike konprès dlo frèt ak bikabonat sodyòm.
• Pran beny tyèd ak poud flokon avwàn koloyidal.
• Konsilte yon famasyen pou jwenn tretman ki pi adapte pou bezwen w yo.